Na budynku kamienicy przy ul. Goyki w Sopocie odsłonięta została tablica poświęcona profesorowi Wacławowi Szybalskiemu, wybitnemu polskiemu uczonemu, który w latach 1945-1949 był mieszkańcem tego domu.
Zmarły w USA w 2020 roku prof. Wacław Tadeusz Szybalski był wybitnym polskim naukowcem, biotechnologiem i genetykiem, profesorem onkologii w University of Wisconsin. Doktoraty honoris causa przyznały mu Gdański Uniwersytet Medyczny, Politechnika Gdańska i Uniwersytet Gdański. Tablica pamiątkowa umieszczona na ścianie budynku przy ul. Goyki 10 a, w którym profesor mieszkał w latach 1945-49, przypomina o jego związkach z Sopotem i Trójmiastem.
W uroczystości odsłonięcia tablicy poświęconej profesorowi Szybalskiemu wzięli udział m.in. prof. dr hab. Piotr Stepnowski, rektor Uniwersytetu Gdańskiego, prof. dr hab. Ewa Łojkowska (UG), prezeska Fundacji Profesora Wacława Szybalskiego, a także Magdalena Czarzyńska-Jachim, prezydentka Sopotu.
Wacław Szybalski urodził się 9 września 1921 we Lwowie w rodzinie inteligenckiej polskiej szlachty (herb Prus I). Jego rodzice przyjaźnili się z wieloma wybitnymi przedstawicielami lwowskiej inteligencji, m.in. z prof. Janem Czekanowskim (ojcem polskiej antropologii) i z prof. Rudolfem Weiglem (wybitnym bakteriologiem).
W 1939 ukończył słynne VIII Gimnazjum im. Kazimierza Wielkiego, po czym – już w warunkach okupacji sowieckiej podjął studia na Wydziale Chemicznym Politechniki Lwowskiej (w czasie okupacji hitlerowskiej Lwowa funkcjonowała ona pod szyldem Technische Fachkurse), gdzie zafascynowany był wykładami prof. Adolfa Joszta (wybitnego znawcy procesów fermentacji).
W czasie okupacji niemieckiej (1941-1944) pracował także w słynnym Instytucie Badań Nad Tyfusem Plamistym i Wirusami prof. Rudolfa Weigla jako kierownik grupy karmicieli – w jego grupie karmicielami wszy byli znakomici profesorowie lwowskich uczelni, m.in. matematycy: Stefan Banach, Jerzy Albrycht, Feliks Barański, Bronisław Knaster, Władysław Orlicz, i inni naukowcy: Tadeusz Baranowski (biochemik), Ludwik Fleck (bakteriolog), Seweryn Krzemieniewski i jego żona Helena (oboje słynni bakteriolodzy) oraz Stanisław Kulczyński (botanik i rektor UJK), Stefan Krukowski (archeolog).
W maju 1944 wyjechał ze Lwowa do Końskich. Bezpośrednio po zakończeniu wojny przyjechał do Gdańska. Pracował równocześnie na czterech posadach: na Politechnice Gdańskiej, w Urzędzie Wojewódzkim, w Inspektoracie Standaryzacji i w Izbie Przemysłowo-Handlowej. Nostryfikował dyplom inżyniera na Politechnice Śląskiej i dysponując wykształceniem biotechnologicznym zdobytym we Lwowie, zorganizował Katedrę Technologii Środków Spożywczych Politechniki Gdańskiej. Tutaj też w 1949 otrzymał tytuł doktora nauk chemicznych. Promotorem był prof. Ernest Sym. W tym samym roku wyjechał do Kopenhagi, gdzie pracował nad genetyką drożdży u profesora Øjvind Winge w laboratorium Carlsberga w Kopenhadze. Następnie wyjechał do USA, gdzie pracował w sławnym laboratorium pod Cold Spring Harbor (1951-1955), a potem w Instytucie Mikrobiologii Uniwersytetu w New Brunswick (praca w instytucie sławnego noblisty, profesora Waksmana).
W latach 1960-2003 był profesorem na Uniwersytecie Wisconsin w Madison.
Początkiem wielu odkryć prof. Szybalskiego było wprowadzanie przez niego szeregu oryginalnych technik badawczych. Miał udział w opracowaniu metod wirowania i rozdzielania kwasów nukleinowych w chlorku i siarczanie cezu, elektronowo-mikroskopowym badanie tzw. „heterodupleksów” w mapowaniu DNA oraz opracowaniu zasad wykrywania mutagenności związków chemicznych na bakteriach. Wiele lat pracował nad mechanizmami chemicznej mutagenezy i jako pierwszy dostarczył bezpośrednich dowodów na przyczynowy związek między mutagenezą a karcinogenezą.
Profesor Szybalski aktywnie uczestniczył w realizacji światowego projektu poznania ludzkiego genomu. Dorobek naukowy obejmuje ponad 360 publikacji z zakresu mikrobiologii, genetyki ogólnej, mutagenezy oraz biologii molekularnej. Był członkiem zagranicznym Polskiej Akademii Nauk, honorowym członkiem Włoskiego Towarzystwa Biologii Doświadczalnej i Polskiego Towarzystwa Mikrobiologicznego, laureatem Medalu Hilldale Uniwersytetu Wisconsin, Złotego Medalu Grzegorza Mendla, przyznawanego przez Akademie Nauk Republiki Czeskiej oraz „The 2003 Casimir Funk Natural Science Award”, Polskiego Instytutu Sztuk i Nauk, Nowy Jork, 2003. Założył i był wieloletnim naczelnym redaktorem międzynarodowego czasopisma GENE oraz jest członkiem redakcji licznych czasopism naukowych.
[Biogram ze strony Fundacja Profesora Wacława Szybalskiego]
Czyste powietrze
Unia Europejska
Fundusze Krajowe